Giao thừa: thời khắc chuyển năm, lễ trừ tịch và mâm cúng
Giao thừa là thời khắc năm âm lịch cũ chuyển sang năm mới. Ý nghĩa lễ trừ tịch, cúng ngoài trời và trong nhà, lễ vật thường dùng và ngày của ba năm tới.
Đêm cuối cùng của năm âm lịch, nhiều gia đình thức đến nửa đêm để cùng nhau đón khoảnh khắc giao thừa, lúc năm cũ khép lại và năm mới bắt đầu.
Rơi vào ngày nào
Giao thừa là đêm của ngày cuối tháng Chạp, chuyển sang mùng 1 tháng Giêng. Tháng Chạp có năm 29 ngày, có năm 30 ngày, nên ngày cuối tháng không cố định. Ba lần tới, tính theo giờ Việt Nam:
| Năm cũ → năm mới | Ngày cuối tháng Chạp | Đêm giao thừa |
|---|---|---|
| Bính Ngọ → Đinh Mùi | 29/12 | Đêm Thứ Sáu 05/02/2027, sang Thứ Bảy 06/02/2027 |
| Đinh Mùi → Mậu Thân | 29/12 | Đêm Thứ Ba 25/01/2028, sang Thứ Tư 26/01/2028 |
| Mậu Thân → Kỷ Dậu | 29/12 | Đêm Thứ Hai 12/02/2029, sang Thứ Ba 13/02/2029 |
Ba năm này tháng Chạp đều chỉ có 29 ngày, nên không có ngày “30 Tết”. Vì sao tháng âm có tháng 29, có tháng 30 ngày, xem bài Rằm và mùng một.
Ý nghĩa
Giao thừa là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Lễ cúng vào lúc này còn gọi là lễ trừ tịch, mang ý gác lại những điều không may của năm cũ để đón điều tốt lành.
Theo quan niệm xưa, đây cũng là lúc vị thần cai quản năm cũ bàn giao công việc cho vị thần của năm mới. Lễ cúng ngoài trời đêm giao thừa gắn với ý tiễn thần cũ, đón thần mới.
Phong tục thường thấy
- Cúng ngoài trời và trong nhà. Nhiều nhà bày một mâm lễ ngoài sân hoặc trước cửa, cúng xong mới cúng gia tiên trong nhà.
- Quây quần đón năm mới. Cả nhà ngồi bên nhau trong khoảnh khắc chuyển năm.
- Đi lễ, hái lộc. Sau giao thừa, có người đi lễ chùa, đền và hái một nhành lộc mang về.
Lễ vật thường dùng
Những thứ các nguồn cùng nhắc tới:
- hương, hoa;
- trầu cau;
- hoa quả;
- gà (thường là gà luộc);
- bánh chưng;
- rượu;
- mứt kẹo.
Các nguồn cũng ghi rằng mâm cúng mỗi nhà, mỗi vùng mỗi khác. Nếu nhà bạn có lệ riêng, cứ theo lệ nhà.
Sau giao thừa là Tết
Mùng 1 tháng Giêng bắt đầu ngay sau giao thừa. Phong tục ba ngày Tết có trong bài Tết Nguyên đán.
Dịp lễ trong Qelunai
Lịch tháng trong Qelunai cho xem ngày âm và tiết khí của từng ngày, tính theo giờ Việt Nam ngay trên máy. Ở bản cập nhật tới, lịch sẽ đánh dấu sẵn các dịp lễ tết truyền thống, có mục Dịp lễ trong Chi tiết ngày và lời nhắc trước một ngày (mặc định tắt). Muốn tra nhanh ngày âm của một ngày bất kỳ, hãy dùng trang Lịch âm.
Nguồn tham khảo
- Tuổi Trẻ, "Ý nghĩa và những tục lệ ngày Tết Nguyên đán ở Việt Nam" (01/02/2013, theo TTXVN)
- VnExpress, "Những phong tục trong lễ giao thừa" (10/02/2002)
- Thanh Niên, "Tết Ất Tỵ 2025: Giao thừa là gì? Vì sao người Việt coi trọng đêm giao thừa?" (28/01/2025)
- VTV, "Mâm cúng giao thừa cần những gì?" (09/02/2021)
Bài viết mang tính tham khảo văn hoá, không phải lời khuyên chuyên môn. Hình minh hoạ do AI vẽ.